Grunntankar og ordskiftet um skriftmål

Eg hever voret inne på detta emnet tidlegare, stødt og ofta; men eg tenkjer at ei meir slagkraftig lekamleggjering som syner fleire sidor av sakenne tarvst. Emnet er dan meiningslause stillingsstriden som gjenger ut på: «nynorsk mot bokmål». Her segjer mang ein myket, men få rører kjernen. Korleides kan her vera so myket ordskifte um skriftmål når tankegangen attum dei tvau måli verkar vera ukjend fyr dei fleste?

Under fylgjer nokre av dei viktugaste nykelordom/setningom som hava med skriftmål å gjera, alle med ei djupare utgreiding.

Kven er skriftmålet lagat fyr?/Kvar skal skriftmålet verda nyttat?

Eit offisielt skriftmål er meint å verda nyttat av innbyggjarom i landet, ofta alle innbyggjararne. Eg skal her lata som um me burda hava eitt skriftmål i landet (og ikkje tvau, trju, fjøgor elder fleire); utan å grunngjeva kvifyr.

Då ero me no ute etter eit skriftmål som alle i Norig kunna nytta, og som me skulo kalla «norsk», stutt og greidt. Detta skriftmålet skal representera alle nordmenner som tala norsk. Eg trur dei fleste vilde vera samde um at eitt norsk skriftmål vilde voret best når dei få tenkja seg um (eg hever sagt nokot um fleire skriftmål fyrr og kunde gjerna gjera detta endå ein gong).

Kvar skal skriftmålet koma frå?/Korleides skal ein laga skriftmålet?

Eit skriftmål lyter koma frå ein stad. Til dømes kjemer bokmål frå dansk med tilpassing til dei byfolki som talade nærast dansk, medan dansk byggjer på tradisjon attende i tid.

Men mang ein tenkjer ikkje yver at skriftmål lyter koma frå ein stad, og langt mindre yver kvar eit skriftmål burde koma frå. Detta sjølv um nett dát er nokot av dat viktugaste i målspursmålet.

Kven skal røkta skriftmålet?

Nokon lyter halda dat skriftlega målet ved like, syrgja fyr at dat henger med i tidi og ikkje hamnar i bakleksa. Samstundes skulo desse folki hava ei mynd til å segja kvat «offisiell» norsk er (all annan norsk er då «uoffisiell»).

I Norig dag er dat Språkrådet som hava herna myndi, men soleides tarv dat ikkje vera. Til dømes kundei ei ikkje-statleg samling hava myndi i staden.

Advertisements
Dette innlegget vart posta under Målstrid og merkt , . Bokmerk permalenkja.

Legg att eit svar

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com logo

Du kommenterer no med WordPress.com-kontoen din. Logg ut / Endre )

Twitter-bilde

Du kommenterer no med Twitter-kontoen din. Logg ut / Endre )

Facebook-foto

Du kommenterer no med Facebook-kontoen din. Logg ut / Endre )

Google+ photo

Du kommenterer no med Google+-kontoen din. Logg ut / Endre )

Koplar til %s